Nghiên cứu khoa học

Tài liệu tham khảo " Dạy học đồng đẳng – Dạy học tích cực"

17/04/2013 9:36:31 CH - Lượt xem: 2087

Tài liệu tham khảo " Dạy học đồng đẳng – Dạy học tích cực"

Cha ông ta đã khẳng định chân lý: “Học thầy không tày học bạn” nghĩa là, học từ bạn thì nhanh hơn nhiều so với học từ những người khác. Đó chính là sự thể hiện nền tảng của dạy học đồng đẳng ở nước ta, được hiểu là quá trình dạy học mà ở đó diễn ra việc dạy và học giữa những người bạn với nhau hay là giữa những người có chung địa vị, hoàn cảnh xã hội... Dạy học đồng đẳng có những ưu thế như: Làm thúc đẩy động cơ học tập; Cải tiến sự nhận thức và xã hội hoá trong học tập; Phát triển các kỹ năng hợp tác; Tăng cường ý thức trong việc chịu trách nhiệm cho việc tự học.

          Như vậy, có thể nhận thấy rõ dạy học đồng đẳng mang đặc trưng của dạy học tích cực, không những thế dạy học đồng đẳng còn có những đặc trưng khác biệt mà chỉ thông qua dạy học đồng đẳng mới được thể hiện. Các đặc trưng đó là:

      Thứ nhất: Dạy học đồng đẳng là dạy học thông qua tổ chức các hoạt động cho học sinh.
Dạy học đồng đẳng là dạy học được tổ chức nhằm đưa người học tham gia vào các nhóm hoạt động dưới các hình thức tổ chức khác nhau, thông qua đó giúp người học tự khám phá những điều mình chưa rõ chứ không tiếp thu một cách thụ động từ phía giáo viên.
Dạy học đồng đẳng là hoạt động dạy và học giữa người học với nhau. Các bài dạy, bài học nằm trong nội dung chương trình, từ các tình huống trong đời sống thực tế. Việc chuyển tải lượng kiến thức này thông qua các hình thức tổ chức dạy học đa dạng, phong phú như: Dạy học theo cặp (tế bào học tập hay nhóm cặp đôi); Dạy học theo nhóm nhỏ; ... Hoặc sử dụng những tương tác trong mối quan hệ vượt ngoài phạm vi trường học như: kèm cặp tại nhà, thông qua thư điện tử... Hàng loạt các thủ thuật, kĩ thuật trong dạy học được sử dụng như tranh luận, thảo luận trong nhóm nhỏ, trò chơi sắm vai, mô phỏng... Như vậy, chỉ có thông qua tổ chức hoạt động cho người học thì dạy học đồng đẳng mới có thể diễn ra, chuyển tải được nội dung bài học.
       Thứ hai: Dạy học đồng đẳng chú trọng rèn luyện phương pháp tự học
Dạy học đồng đẳng không những mang lại hiệu quả học tập rõ rệt mà còn mang đến cho người học phương pháp học. Thực vậy, ưu thế của dạy học đồng đẳng là rõ rệt trong trường hợp này - bởi trước yêu cầu của hoạt động dạy học đồng đẳng, người dạy không những được tôn vinh là những “Thầy giáo nhỏ” mà còn phải chuẩn bị cho mình cách thức truyền đạt điều mình đã hiểu cho bạn. Vì vậy, để đạt được yêu cầu này, người dạy phải tạo áp lực cho chính mình một cách tích cực và lẽ dĩ nhiên phải có sự chuẩn bị một cách tích cực mà đầy đủ nhất về nội dung và phương pháp để truyền đạt. Như vậy, hàm chứa trong quá trình này sẽ không thể thiếu phương pháp tự học, tự khám phá cũng như sự ham hiểu biết.
Những người được học thì như thế nào? Họ có được trang bị một phương pháp tự học hay không? Chắc rằng, thông qua sự phụ thuộc lẫn nhau, trách nhiệm trước bạn bè, mỗi người sẽ có một nhiệm vụ riêng. Lẽ dĩ nhiên khi thực hiện các nhiệm vụ riêng biệt đó, người học sẽ tự tìm cho mình kiến thức cũng như phương pháp tự học, tự khám phá ra tri thức. Hơn nữa vai trò của người dạy và người học được hoán vị trong một chu trình thời gian nên phương pháp tự học chia đều cơ hội đến với cả người dạy lẫn người học.
Dạy học đồng đẳng vốn dĩ rất đa dạng về nội dung cũng như hình thức tổ chức, đặc biệt dạy học đồng đẳng có tính kế hoạch rõ rệt do chính người học xây dựng. Vì vậy, trách nhiệm, sự tôn vinh, sự hợp tác, sự phụ thuộc tích cực... đã tạo nên động cơ (động cơ tự thân) thúc đẩy phương pháp tự học được hình thành và việc tự học không chỉ được người học sử dụng thời gian tự học ở nhà mà ngay cả trong mỗi tiết học, bài học....
      Thứ ba: Dạy học đồng đẳng là dạy học có sự tăng cường học tập cá thể phối hợp với học hợp tác.
Trong dạy học đồng đẳng, để đạt được mục tiêu dạy học, người học phải thực hiện các nhiệm vụ học tập. Chính tại đây học tập cá thể được diễn ra. Song có những nhiệm vụ trong bài học mà ngay cả người dạy lẫn người học không thể vượt qua, lúc này chắc chắn sẽ sử dụng sự hợp tác cùng nhau để giải quyết nhiệm vụ học tập. Tại đó, trí tuệ cá nhân được hội tụ, sự hội tụ này sẽ giúp mọi người giải quyết nhiệm vụ. Đồng thời trí tuệ hội tụ được chuyển vào sự tích luỹ trí tuệ cá nhân.
Không có học cá nhân sẽ không có học hợp tác và ngược lại. Trong Dạy học đồng đẳng khi mà mỗi người học được phân công nhiệm vụ và chính họ cảm nhận nhiệm vụ đó là phù hợp, có ý nghĩa, lúc này động cơ tự thân là then chốt tạo nên nỗ lực cá nhân. Trong mỗi cá nhân đều tồn tại sự đấu tranh mang lại lợi ích cao nhất cho bản thân; nâng cao đến mức cao nhất thành tích cho bản thân mình và đầu tư cho thành công của riêng mình. Tất cả điều này tạo nên động cơ học cá nhân nhằm chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng đơn thuần để sau đó chuẩn bị vào các giai đoạn học hợp tác sau đó. Học hợp tác sẽ xáo rỗng, hình thức nếu như không có sự tích luỹ trong học cá nhân. Ngược lại học cá nhân sẽ không có hiệu quả cao nếu không có trí tuệ của quá trình hợp tác. Dạy học đồng đẳng là quá trình phối hợp giữa các thành viên trong nhóm đồng đẳng. Nó sẽ tồn tại cách thức học cá nhân và học hợp tác giữa người dạy và người học; giữa người học và người học.
      Thứ tư: Dạy học đồng đẳng là dạy học trong đó có sự kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của người học .
Nếu như trong dạy học truyền thống giáo viên độc quyền đánh giá người học thì trong dạy học đồng đẳng, giáo viên lại giúp người học các kĩ năng tự đánh giá để điều chỉnh cách học; đồng thời tạo môi trường để người học được đánh giá lẫn nhau. Trong dạy học đồng đẳng, người giáo viên thực thụ luôn có vai trò là người cố vấn trong việc lập kế hoạch dạy học của người học. Vì vậy, thang đánh giá cũng như quy trình đánh giá do chính người học xây dựng nên dưới sự định hướng, bổ sung, góp ý kiến của giáo viên.
Trong các nhóm dạy học đồng đẳng, người dạy và người học là bình đẳng tranh luận cũng như nhận xét, đánh giá lẫn nhau để cùng nhau tiến bộ. Tuy nhiên, cũng sẽ tồn tại những tình huống đánh giá vượt qua tầm kiểm soát của nhóm học tập đồng đẳng. Lúc này vai trò của người giáo viên thực thụ sẽ xuất hiện và can thiệp. Như vậy, ta thấy ở đây có sự phối hợp đánh giá giữa giáo viên và người học.
      Thứ năm: Dạy học đồng đẳng cải tiến sự nhận thức và xã hội hoá trong học tập.
Dạy học đồng đẳng giúp cải tiến quá trình xã hội hoá học tập. Thực vậy, thông qua sự tổ chức đa dạng, phong phú các hình thức học tập đồng đẳng, ưu thế học tập sẽ vượt qua giới hạn của lớp học, của nhà trường để đến với cộng đồng. Những người “đồng đẳng - có hoàn cảnh xã hội giống nhau” thì rất phong phú và đa dạng. Việc học tập đồng đẳng có thể diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi, trong nhà trường, trong nhà máy, công sở.. các trung tâm văn hoá cộng đồng và dạy học đồng đẳng có thể diễn ra ở rất nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau. Trong một xã hội thông tin toàn cầu như ngày nay, dạy học đồng đẳng sẽ giúp chúng ta học tập với bất kỳ người nào, bất kỳ cơ sở đào tạo nào thông qua trợ giúp của Internet. Dạy học đồng đẳng không cần gặp mặt song kết quả vẫn khả quan. Với tất cả các ưu thế đó, dạy học đồng đẳng đã góp phần cải tiến quá trình xã hội hoá học tập.
Song song với quá trình xã hội hoá, dạy học đồng đẳng cải tiến sự nhận thức của người học. Dạy học đồng đẳng cải tiến sự nhận thức nghĩa là nó không những chỉ cải tiến lĩnh vực nhận thức (Bloom - các lĩnh vực nhận thức) mà nó còn giúp người học cải tiến trong lĩnh vực xúc cảm, lĩnh vực vận động... Đặc biệt, thông qua dạy học đồng đẳng, người học sẽ phát triển tốt các kĩ năng xã hội. Thực vậy, thông qua ưu thế về kỹ năng hợp tác, các kỹ năng học tập sẽ lan rộng giữa các thành viên trong nhóm dạy học đồng đẳng. Từ đó người học sẽ học được “cách học hay” từ bạn, từ cách học hay sẽ giúp cải tiến sự nhận thức ở bản thân học sinh.
                                                                                   (Đinh Thị Hà - Bộ môn tâm lý giáo dục)
 
Tài liệu tham khảo
1. Nguyễn Ngọc Bảo. Phát triển tính tích cực, tính tự lực của học sinh trong quá trình dạy học. Tài liệu BDTX chu kỳ 1993 – 1996, Bộ GD & ĐT – Vụ giáo viên.
2. Nguyễn Thanh Bình. Tổ chức các hoạt động giáo dục theo phương thức hợp tác. Tạp chí NCGD số 12/1997.
3. Davit W.Johnson & Roger T. Johnson. Học cùng nhau và học độc lập: Học hợp tác, học tranh đua và học cá nhân. Bản dịch của Bùi Văn Tạc và Bùi Thế Hợp, 2001.
4. Đặng Thành Hưng. Dạy học hiện đại: Lý luận – Biện pháp – Kỹ thuật. NXBĐHQG Hà Nội, 2002.
5. Lê Nguyên Long. Thử đi tìm phương pháp dạy học hiệu quả, NXBGD, 2000.
 
CÁC TIN KHÁC
Tìm kiếm
Đăng nhập
Tên đăng nhập:
Mật khẩu:
Thư viện ảnh
Hỗ trợ online
thaiha0511@gmail.com
Hotline: 02693877244
phonghcqtc38@gmail.com
Hotline: 02693877351
Lượt truy cập
Online: 61 | Thống kê: 822786
Liên kết website
Bản quyền (C) 2013 thuộc trường Cao đẳng sư phạm Gia Lai
Điện thoại: 0593.877.244 - Fax: 3877312. Email: cdspgialai@cdspgialai.edu.vn
Giấy phép số 383754/GP - BTTTT do Bộ Thông tin - Truyền thông cấp ngày 03/03/2013
Chịu trách nhiệm chính: Bà Nguyễn Thị Thu Hà - Địa chỉ: 126 Lê Thánh Tôn - T.P Pleiku - Gia Lai
Ghi rõ nguồn gốc "Trường Cao đẳng sư phạm Gia Lai" khi phát hành lại thông tin từ website này
Các trang sẽ mở ra tại cửa sổ mới. Trường Cao đẳng sư phạm Gia Lai không chịu trách nhiệm nội dung các trang này.